Business verweven met de opleiding sociologie van arbeid en bedrijf: garantie voor een sterk analytische geest, gestructureerd denken en aanpak, op een generalistische basis. Cijfermatig sterk, vaardig in het in kaart brengen van pijnpunten, uitzonderlijk geheugen, secuur en accuraat.
Business in de praktijk: meer dan 15 jaar zelfstandig ondernemer: kennis van het dagelijks beheer van een (kleine) onderneming; besef dat elke activiteit deel uit maakt van een breder proces en onderhevig aan een commerciële ‘nuts’afweging.
Deze vaardigheden hebben mij ook geholpen om in eerste instantie te ‘onder-nemen’, grondig te werk gaan om tot resultaat te komen.

Leervaardige, analytische generalist.

Een brede algemene kennis en een sterk analytische geest. Inzicht, ook in abstracte gegevens en situaties, belangrijk van minder belangrijk kunnen scheiden. Vaardigheid om snel te leren (autodidact), zowel technisch hands-on, als theoretisch. Gelukkig ben ik cijfermatig heel sterk en vaardig in het in kaart brengen van problemen. Ik heb overigens een uitzonderlijk geheugen en werk heel secuur en accuraat.

Praktische kennis van het bedrijfsleven (bedrijfsecomische kennis)

B2B, B2C, administratief, financieel, strategisch, commercieel, marketing) en in staat om onder meer financiële analyses te interpreteren, marketingplannen te maken, marketingacties uit te werken, shopsales e beheren, business te plannen, ...
Zelfstandigenbloed of een dynamische en energieke persoonlijkheid met daadkracht en doorzettingsvermogen en de vaardigheid om zelfstandig te werken. Besef dat elke activiteit deel uit maakt van een breder proces en onderhevig is aan een commerciële ‘nuts’afweging. Ondernemer, grondig te werk gaan om tot resultaat te komen. Commerciële feeling door ervaring in de large account & governement sales in de B2B-sales van IT en dienstverlening aan bedrijven (Apple, Embryo), de adviserende en ondersteunende sales op hoger niveau en de verkoop aan particulieren in een shop (Acheroon, Embryo, Concipio). Basis salestraining door Roland Juchtmans.

Daadkracht, dynamisch, beslissend.

Veranderende omstandigheden en moeilijk bereikbare doelen schrikken niet af. Gemakkelijk beslissingen nemen, durf om knopen door te hakken, niet vastgeroest in een stramien van premissen, vaststaande objectieven, concrete taken of werkuren. Als (stichtend) bestuurslid van verschillende verenigingen bewezen graag te pionieren en te beschikken over een grote daadkracht, durf en doorzettingsvermogen om een gezamenlijk doel te realiseren.

Innovatief, creatief en consciëntieus.

Divergent denken, nieuwe uitdagingen en wendingen in de hand werken of creëren met ruimte om te experimenteren. In confrontatie met een probleem, borrelen spontaan een reeks oplossingen op. Trendsetter, op zoek naar innovatieve producten en diensten. Niet vasthoudend aan het gekende, open voor een andere aanpak, bereid regels en afspraken in vraag te stellen. Creatief met woorden, beelden en ideeën. Genieten van associaties en brainstormsessies. Gewapend met een scherpe tong en een flinke dosis humor. Zorg voor een gedegen uitwerking, tot in de details, de puntjes op de i. Geleerd de zaken te voorkomen en desnoods zo snel mogelijk op te lossen. Stress is zelden een storende factor. Elke ervaring is een middel en geen alibi.

Leidinggevend.

Verantwoordelijkheidsgevoel, structurerend, in samenwerking, sturend, (bege)leidend, coördinerend, helpend, coachend, motiverend, de juiste weg tonend, aanmoedigend. Natuurlijk gezag uitstralend, kordaat, eerlijk streng en geliefd charismatisch leidersfiguur. Grote mensenkennis gevoed door jarenlange activiteit in onder meer politiek, drukkingsgroepen en verenigingen, met bijgevolg ook vaardigheden van coördinatie, motivatie, ‘ontmijning’ en vergadertechnieken.

Strategic & organizing skills

Of the four aspects of strategic analysis and definition it is marshaling or situational organizing role that reaches the highest development in the Fieldmarshal. As this kind of role is practiced some contingency organizing is necessary, so that the second suit of the Fieldmarshal’s intellect is devising contingency plans. Structural and functional engineering, though practiced in some degree in the course of organizational operations, tend to be not nearly as well developed and are soon outstripped by the rapidly growing skills in organizing. But it must be said that any kind of strategic exercise tends to bring added strength to engineering as well as organizing skills.

Natural urge to give structure and direction

Hardly more than two percent of the total population, Fieldmarshals are bound to lead others, and from an early age they can be observed taking command of groups. In some cases, they simply find themselves in charge of groups, and are mystified as to how this happened. But the reason is that they have a strong natural urge to give structure and direction wherever they are - to harness people in the field and to direct them to achieve distant goals. They resemble Supervisors in their tendency to establish plans for a task, enterprise, or organization, but Fieldmarshals search more for policy and goals than for regulations and procedures.

Vision & communication of vision

They cannot not build organizations, and cannot not push to implement their goals. When in charge of an organization, whether in the military, business, education, or government, Fieldmarshals more than any other type desire (and generally have the ability) to visualize where the organization is going, and they seem able to communicate that vision to others. Their organizational and coordinating skills tends to be highly developed, which means that they are likely to be good at systematizing, ordering priorities, generalizing, summarizing, at marshaling evidence, and at demonstrating their ideas. Their ability to organize, however, may be more highly developed than their ability to analyze, and the Fieldmarshal leader may need to turn to an Inventor or Architect to provide this kind of input.

Systematizing, priority ordering, generalizing, summarizing
Devotion to job, planning & smooth-functioning systems

Fieldmarshals will usually rise to positions of responsibility and enjoy being executives. They are tireless in their devotion to their jobs and can easily block out other areas of life for the sake of their work. Superb administrators in any field - medicine, law, business, education, government, the military - Fieldmarshals organize their units into smooth-functioning systems, planning in advance, keeping both short-term and long-range objectives well in mind. For the Fieldmarshal, there must always be a goal-directed reason for doing anything, and people’s feelings usually are not sufficient reason. They prefer decisions to be based on impersonal data, want to work from well thought-out plans, like to use engineered operations - and they expect others to follow suit.

Efficiency

They are ever intent on reducing bureaucratic red tape, task redundancy, and aimless confusion in the workplace, and they are willing to dismiss employees who cannot get with the program and increase their efficiency. Although Fieldmarshals are tolerant of established procedures, they can and will abandon any procedure when it can be shown to be ineffective in accomplishing its goal. Fieldmarshals root out and reject ineffectiveness and inefficiency, and are impatient with repetition of error.

Knowledge & competence

Rationals may have a problem with the Boomer phrase, “Finding Your Passion.” Many Rationals are suspicious of strong emotion. For them, life satisfaction equates to having Knowledge and Competence. A common characteristic is a vision of the future and the ability to make that vision come true.

Analytic abilities & goal driven

They cannot NOT lead. In business Fieldmarshals are often found as top executives and senior managers as well as heads of sales and marketing. Since they are driven toward reaching goals, they can be project managers, investment brokers, financial planners, labor relations leaders. Their analytic abilities are of advantage in positions such as business consulting, management consulting, stockbroker, and economic analyst. Professional fields attract the Fieldmarshal so they can call their own shots. If they enter the legal field, they may rise to the position of judge.
Very goal driven and expecting everyone who works for them to be aiming toward the same goal. If you focus your team, you can achieve what might once have seemed impossible.

Armand Loveniers is beeldhouwer. Hij creëert vooral bronzen figuren die het midden vinden tussen abstract en figuratief. Zijn beelden geven de essentie van het wezen weer, in een eenvoudige en toch sprekende lijn die “juist” zit en meteen een poëtische ondertoon naar buiten brengt. In hun abstracte vorm zijn de beelden uiterst veelzeggend, hun rust is transcendent, de kijker voelt het evenwicht tussen de innerlijke spanning en de uiterlijke onbeweeglijkheid van de materie.

Van jongsaf werd Armand Loveniers door het Antwerpse Middelheim aangetrokken. Dit park gaf elk beeld de nodige ruimte om wat het in zich draagt daadwerkelijk en in al zijn schoonheid uit te dragen. De begeestering die Armand hieraan ontleende dreef hem naar de academie waar hij zich technisch vervolmaakte. Na verloop van tijd ging hij nog een stap verder en koos hij resoluut voor het creatief leven.

Armand Loveniers kijkt, luistert, denkt en werkt. Dit is voor hem ook zijn voornaamste inspiratiebron en de drijfveer om - letterlijk - in beeld te brengen wat hem diep heeft geraakt. Eens dit beeld in zijn geest gerijpt, boetseert hij het in klei.
Elke sculptuur is een afbeelding van een onderwerp dat hij gestileerd wil overbrengen. De boodschap stijgt meteen ook boven de abstractie uit en de ‘vlakke’ sculptuur wordt met een inhoud geladen. Loveniers reikt hier overigens ook alleen maar de aanzet aan. Het is de kijker die moet ontdekken.
Zijn werk verraadt wel de teneur van zijn gedachtengoed. Armand Loveniers begeert immers de wijsheid. Hij is een kunstenaar die nadenkt en de wereld bevraagt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat hij zijn ideeën kanaliseert in een symboliek die in zijn beelden huist.
Hij praat er over zijn verbondenheid met de mens en de wereld. De vrouw bekleedt hoe dan ook een voorname en zichtbare plaats, zonder ze evenwel te sublimeren. Er gaat een suggestieve kracht van de sculpturen uit, dragers van een onderliggende, verrijkende boodschap.

Armand Loveniers stelt eisen aan welbepaalde aspecten die een goed beeld uitmaken. De uitstraling van de figuur moet - hoe abstract ook weergegeven - zeker tot uiting komen. Het evenwicht van de verschillende delen moet perfect zijn. Het beeld moet niet realistisch zijn, de weergave van spanning of verhouding des te meer.
De structuur van de materie speelt daarbij een grote rol en helpt Loveniers zijn verhaal te brengen. Hij boetseert daarom elk beeld - zijn vingers in de verse klei - en zet hij de juiste lijn binnen het spel en de verhouding van het beeld. Het beeld moet goed zitten, vanuit elke hoek.

Zijn virtuositeit als vormgever komt vooral tot uiting in zijn nagenoeg volledig abstracte sculpturen, waar hij overgaat tot ruwe massa. Het verfijnde lijnenspel lijkt wel verdoezeld in de materie maar toch zijn de correcte verhoudingen sprekend. Het verhaal dat hij wilde vertellen, komt perfect tot uiting, net zoals in zijn heel figuratieve beelden waar het model aangekleed meer uitstraalt dan eender welke naakte figuur.

During the Middle Ages Lier was a centre of gold embroidery. On the introduction of the mechanized tulle, craftsmen continued to embroider with a needle, ending with the use of a fine crochet hook to conjure up chain stitched patterns on the tulle.
Lier lace are the pieces of art, examples of a marvellous craftmanship, that are exclusively tamboured with a hook, the craftmanship of which is internationally respected and appear on tables, in decoration and on exclusive clothing.

In her second book Greet Rome–Verbeylen (°1946 Tienen, Belgium), one of the prominent promotors of this craft, explains the technique of Lier lace, provides you with several fillings and finally treats the examples of colored contemporary pieces.

Raf Speybrouck. Veelzijdig beeldhouwer van materie tot juwelen

Origineel in alle betekenissen van het woord, dat zijn de juwelen van Raf Speybrouck. Deze ontwerper biedt ringen, hangers, armbanden, oorringen in zowel zilver als goud. Enkele keren experimenteerde Speybrouck zelfs met plexi. Hoe dan ook getuigen zijn juwelen van originaliteit, vakmanschap en evenwicht.

De basis voor zijn ontwerp is een enig wassen model dat hij met de hand vormt, plooit, duwt tot een onmiskenbaar organische vorm. De kracht van de materie en de uitstraling van de structuur ervan blijft – ook na zijn manipulatie - nog steeds prominent aanwezig in zijn juwelen. Je merkt zo dadelijk dat het hier om handwerk gaat. Raf Speybrouck is daarom eigenlijk een “juweelbeeldhouwer”, een vormkunstenaar die zijn wassen creaties vereeuwigt in edelmetaal.

Waar hij stenen, edelstenen of parels gebruikt, worden ze in materie gevat, waarbij het zilver of goud meer is dan de drager van het kleinood. Het edelmetaal vangt en omhult als het ware de steen. Dit kent zijn hoogtepunt waar Raf Speybrouck een zoetwaterparel verwerkt. Hun grillige vorm wordt opgenomen in het juweel, steen en materie staan er op gelijke voet en zoals het spreekwoord zegt: het geheel is meer geworden dan de som van de delen.

Een andere typische signatuur van Raf Speybrouck is het bewust uitbuiten van de materie. Druppels, krassen, kerven, insnijdingen, matte vlakken zijn maar enkele verschijningsvormen van het zilver.
Hij slaagt er ook voortreffelijk in om het edelmetaal licht te doen lijken, door het in zijn vorm uit te zuiveren of door het - alsof het om visueel bedrog gaat - zo te vormen dat het fijner wordt. Zo teken je dan ook meteen voor elegantie.

Inspiratie haalt Raf natuurlijk uit zijn omgeving, alhoewel hij helemaal niet tuk is op aandacht. Hij blijft liever op de achtergrond waarnemen. Hij teert echter helemaal niet op feiten buiten zichzelf om. Zijn collecties zijn niet benoemd, ze hebben geen uitgesproken thema. Deze no-nonsense man maakt gewoon buitengewone juwelen. Het zijn wel persoonlijke juwelen, uniek door hun vormentaal. Voor Speybrouck is er geen plaats voor overbodige franjes of hippe marketingposes. Hiervoor moet je stevig in je schoenen staan, hiervoor moet je de kunst beheersen. Raf doet dat. Hij is bovendien gepassioneerd door zijn vak. Hij leeft om te creëren.

Techniek is een platform

Raf boetseert eigenlijk zijn juwelen, en zo is elk ontwerp uniek. Hoogstens komt hij tot een gelijkenis met een eerder ontwerp en dat doet hij enkel voor zijn multiple reeksen, zijn overigens niet exacte kopieën.
Het meesterschap van Speybrouck garandeert nochtans wel dat hij perfect in staat is twee keer hetzelfde exemplaar te produceren en dat maakt de keuze om niet met rubber vormen te werken natuurlijk gemakkelijker. Zijn vakmanschap gebruikt Speybrouck om vlot “ensembles” te maken, van bijpassende oorringen of armbanden bij een exclusieve hanger of ring bijvoorbeeld.
Met de verloren-was-techniek giet hij zelf zijn stukken en vervolgens werkt hij ze ook af. Deze metier leerde hij van zijn vader, in wiens werkhuizen hij van jongs af aan ook meteen onder aan de ladder is begonnen. Hij zal wellicht tot vervelens toe de vervelende klusjes in het atelier uitgevoerd hebben, wat er meteen ook voor gezorgd heeft dat hij onbewust als ontwerper ook een gedegen technische opleiding heeft genoten. Het voordeel van de technische realisatie van een juweel te kennen is immers groot. Menig juweelontwerper leerde wel snijden, lassen en vervormen maar is niet vertrouwd met het gieten van juwelen. Deze techniek behoorde lang tot het voorrecht van de beeldhouwer en werd niet beschouwd als een taak van een edelsmid. Vandaag, wanneer vorm en stijl hoog tij vieren, is deze kennis gecombineerd met zijn talent een grote troef.
Raf Speybrouck slaagt erin om zijn hedendaagse ontwerpen tot klassiekers te verheffen. Hij vormt strakke juwelen vervat in een dynamiek eigen aan zijn techniek. Plooien zijn prominent aanwezig, het zilver gevallen als een elegant gedrapeerde lap stof.

Pawel Wyborski. Beschouwingen vervat in stijlvolle en inhoudelijke techniek.

Een opvallende email van een jonge Poolse kunstenaar intrigeerde. In eerste instantie omdat de tekst in het Nederlands geschreven was. Om zijn doel te bereiken – in Vlaanderen zijn werk exposeren – had de kunstenaar zich de moeite getroost om onze taal te leren, meteen een aanwijzing van het kaliber van deze artiest. Dit feit was daadwerkelijk de weerspiegeling van de volmaaktheid die Pawel Wyborski zowel in zijn werk als in zijn omgang met mens en materie nastreeft. Pawel is een boeiende man en hij schildert ook op dezelfde manier.

Wyborski is nochtans geen klassiek opgeleide kunstenaar. Het is wellicht net die vorming van socioloog die ervoor zorgt dat hij voortdurend een hedendaagse kijk op de wereld heeft. De socioloog in de kunstenaar is zelfs duidelijk in zijn olieverfschilderijen aanwezig. Op zijn doeken omvat structuur immers cultuur: een verwijzing naar bijvoorbeeld de waarden en normen en meteen de verwijzing naar cultuur als basis van elke samenleving.
Zijn vorming en opgedane kennis, gecombineerd met zijn artistiek talent en vaardigheid, leveren heel sterke schilderijen op. Ze zijn immers gestructureerd, evenwichtig in kleur en vorm en hebben geen nood aan een referentie naar grote meesters of langdurige klassieke opleidingen.

Pawel Wyborski pakt de dingen heel persoonlijk aan. Hij streeft, binnen een koude context, steeds de warmte na. Zijn werken spreken je daarom dadelijk aan. Nochtans zijn ze in een eerste aanblik heel abstract. Enkele ogenblikken bij zijn werk blijven staan is voldoende om in dat abstracte geheel de orde te zien, de details te ontwaren en de dieperliggende boodschap te ontdekken.
Zijn schilderijen onthullen ook de krachtige persoonlijkheid van de kunstenaar. Hij toont duidelijk zijn onverzadigbare interesse voor mensen. Pawel stelt immers steeds vragen, hij gaat gesprekken aan en staat op die manier open voor bijvoorbeeld andere ideeën, voor de toekomst of voor verandering. Nochtans blijft hij steeds bereid tot aanvaarding van de bestaande structuren.
Wyborski wil - met cultuur als drijfveer - een eigen verhaal vertellen en doet dit op zijn typische manier, met in het achterhoofd zijn eigen vormentaal, maar vooral met aandacht en respect voor de taal van de toeschouwer.

De methode van Wyborski maakt zijn kunstwerken universeel, ze zijn noch streekgebonden, noch tijdsgebonden. Zijn verhaal heeft wel een religieuze ondertoon - Christus en de lijkwade zijn vaak weerkerende thema’s – maar hij verwerkt die in een breder geheel om een meer omvattende boodschap te kunnen brengen. Daarom is zijn kunst ook sprekend, aansprekend en besprekend. Het is wel de vorm die op de inhoud primeert en ze omhult, maar toch blijven zijn abstracte schilderijen menselijk door onder andere de meditatieve ondertoon, door het in sferen weergeven van een verhaal en door de poëzie die in kleuren en texturen uitgedrukt wordt.

Expressie uit de klei gedrukt. Rita Van Even boetseert en etst verhaal.

Stilzwijgend zijn ze. En toch spreken de figuren van keramiste Rita Van Even vol overtuiging. Hun aanwezigheid in de ruimte is ondanks de sereniteit die uit hun verschijning straalt, toch niet vrijblijvend. Ze kijken je aan, ze zijn veelal naakt. Kwetsbaar tonen ze hun meest innerlijke ik. Ze zijn verweerd, de tijd heeft duidelijk haar tol geëist. Zo leerden we de dames van Van Even kennen. Oude dametjes op een bank, zwangere vrouwen in hun volle aanschijn. Melancholie, geleefd hadden ze, een in aarde gebakken mimiek.

De figuren zijn uit klei gemaakt, dat is duidelijk. De bruine tinten laten zo goed als alles van de materie zien. De groffe korrelige klei bezit een textuur die gebruikt wordt om het verhaal te vertellen. De klei is niet alleen een middel om haar boodschap mee te delen, ze is ook een onderdeel ervan.

De figuren zijn vandaag nog even vreemd als voorheen. Ze kijken je nog steeds aan. Het verhaal dat ze vertellen dragen ze echter op hun buik mee. In hun schoot groeit een wereld, vol kleur, frivool krullend en fris voortbewegend.
Het is haast naïeve kunst geschilderd in glazuren op de ruwe klei en meegebrand in het keramiek. Koppels vertellen in hun samenzijn – ze flankeren mekaar, eengeworden in de klei – elk hun tekening.

Monumentaal zijn haar kleine vingerpopjes. Het zijn minieme mannetjes of vrouwtjes, die hoe klein ze ook zijn – nog steeds een olijke uitdrukking hebben. Zie je er honderd dan hebben ze elk een eigen uitdrukking. Ze lijken trouwens verzekerd op iemand uit je omgeving, ... ze wekken steeds een vertrouwd beeld op, je voelt je een van hen.
Er zijn ook de keurig in maatpak gezetten mannen, een vervolg op haar schitterende serie Mannen mannen mannen, waar de bustes herleid zijn tot een hoofd op schouders met een uitdrukking om u tegen te zeggen. Het karakter van elke figuur wordt uit de klei gedrukt, expressie in de letterlijke zin.

Rita Van Even heeft tegelijkertijd ook het tekenen op papier herontdekt, dat is duidelijk. Een opleiding etstechniek bracht haar de basis voor het creatieve proces dat zij in gedachten had. Ze experimenteerde geruime tijd met etsen. Ze wou blijkbaar even weg van het baren van de honderden personages.
Haar huidige etsen zijn een geheel van gebeurtenissen, het gezicht is prominent aanwezig, de aarde klein – weergegeven in de metafoor van een ammoniet die zich krullend een weg baant over het papier. De etsen zijn een collage van verschillende elementen, die elkaar overlappen, elkaar bedekken of benadrukken. Het neigt naar een beweging die niet in een tijdsfractie gevat is maar als was het via een open diafragma in een tijdsverloop op de gevoelige plaat is gezet.
In de etsen van Rita Van Even speelt het ruwe papier de waardige partner van haar kleistructuur. Het is de drager van het verhaal over mensen en hun omgeving. Spanning zit vervat in naïeve en frivole taferelen.

Het duurde niet lang vooraleer de aarden man terug verscheen en de synthese van haar creatieve arbeid verkondigde: zijn buik getatoeëerd met een kleurig tafereel, heel subtiel en eenvoudig. Er zijn ook mannen, die met hun geblokte lijf vertellen. Het zijn momentopnames uit een groter geheel. Het doet me denken aan de reliëfs op de sierlijsten van het oud-Griekse Pantheon, kariatiden of koordansen uit het theater. De voorloper van het stripverhaal, verhalen in vakjes opgedeeld. Bij de vertelmannetjes van Rita Van Even ben je geneigd om het hele leger samen te zetten in de hoop om het vervolgverhaal weder samen te stellen.
Jammer, Rita Van Even geeft je alleen maar een hint, de sleutel. De kijker wordt verwacht om door deze prikkel zelf zijn associatie te maken. En het werkt. Iedereen krijgt een binnenpretje bij het zien van de beelden. Het gelukkig gevoel wordt verstekt door het gebruik van heel frisse kleuren in de tekening.

Rita Van Even maakt tekeningen op haar keramiek, soms op de figuren, anders al eens op een keramiek plaatje, waar de klei het papier vervangt en de etsinkt glazuur wordt. Het zijn miniaturen op breekbare klei.

Haar signatuur in de klei vind je duidelijk terug in haar tekening. Ze tekent dezelfde eenvoudige personen als ze boetseert. Lijven met hoofden, een buste zoals het hoort, met een gezicht, de armen strak tegen het lijf. Ze zijn gesloten, hun lichaam spreekt alleen door hun gelaatsuitdrukking en hun ogen. De beelden van Rita kijken je dan ook aan. Oogcontact zorgt ervoor dat je geappelleerd wordt en zo trekken ze je aandacht.
De beelden zijn keurig afgewerkt, vakkundig opgebouwd in de klei, zacht glooiende lijnen, alles in de juiste verhouding, voldoende realistisch om weer te geven wat moet, niet meer, noch minder.

Rita is nochtans bescheiden over haar talent. Wellicht is het omwille van haar tweede natuur, als het niet haar eerste is. Voortdurend is Rita met haar creativiteit bezig. Haar vakmanschap maakt dat ze in staat is om beelden zowel als etsen te maken, het lijkt alsof zij niet worstelt met de materie maar dat het zich vlot door haar handen laat kneden.
Rita studeerde dan ook keramiek in Leuven bij Renders en Loyens, en werd beeldhouwer bij Roland Rens, een beeldhouwer die menig kunstenaar in deze regio de expressie van een figuur in klei of was leert omzetten.

Rita Van Even maakt ernstige kunst, geen dikke handleidingen nodig om verklaringen te geven aan enig anders onbegrijpelijk verschijnsel. Haar werk spreekt in alle eenvoud, met een minimum aan middelen door haar hand gevormd.
Fijn is het evenwicht in haar werk tussen de spanning van het verhaal en de vorm waarin haar werk gemaakt is. Ogenschijnlijk heel zachte beelden geven toch een diepere betekenis, ze vertellen in enkele trekken een veel groter verhaal.

Christiane Frenay. Magisch realistische symboliek in een perfecte techniek vertaald.

Personen bewegen do–orheen de omgeving. Ze hebben duidelijk een meer dan illustratieve bedoeling. De onderwerpen die Christiane Frenay aansnijdt zijn niet dadelijk en eenduidig te typeren, maar ze hebben één ding gemeen: het essentiële, de drager van de essentie, het wezen. Bij nader inzicht geraak je vertrouwd met het tafereel, je wordt door het beeld aangegrepen, je duikt in een ontdekkingstocht in het onderbewuste.

Mediterrane uitstraling voor een koude boodschap

Deze van origine Franse kunstenares is van jongs af in de kunst ondergedompeld. Als dochter van de gerenommeerde Zuid-Franse schilder Jean Malé werkte zij vaak in zijn atelier. Zo studeerde zij ook verder aan de kunstschool van Toulouse waar zij zich vervolmaakte in de schilderkunst. Christiane Frenay schildert dan ook op een naar hedendaagse normen erg klassieke manier. Zij hanteert penseel en verf immers als een grootmeester uit de kunstgeschiedenis. Haar werk loopt hiermee in deze tijden van kunst als concept en idee, het risico om gedateerd te lijken. Het is inderdaad eerder een zeldzaamheid geworden om een kunstenaar te ontmoeten die deze techniek en het métier van kunstschilder beheerst. Kortom: Frenay kan tekenen en schilderen zoals het hoort.
Kunst is echter veel meer dan louter technische kunde. Het is ook de vaardigheid om de kijker een verhaal of een boodschap mee te delen. Het verheft kunst boven decoratie. Christiane Frenay gebruikt haar werken om iets over te brengen, zoveel is duidelijk. Ze vertelt een verhaal van mensen die in een onbestemde omgeving toch centraal staan.
Haar tientallen omzwervingen gedurende vele jaren – die haar zowat over de hele wereld brachten – leverden haar stof tot nadenken, achtergrond, cultuur invloeden en meteen ook de inspiratie voor haar werken. Haar schilderijen, pastels en etsen zijn desondanks niet vrijblijvend. Ze zijn geen open boek, geen illustratie, geen exacte afbeelding van de werkelijkheid.

Innerlijke beeldvorming als basis voor een verhaal over de realiteit.

Symboliek en metaforen zijn prominent aanwezig in haar verhaal, het magisch realisme, dat hier in onze contreien jaren welig tierde, vindt in haar een trouw bondgenoot: “ Ik probeer in mijn werk de twee zijden van de werkelijkheid van dingen en levende wezens te laten zien. Het is deze dualiteit die de verbeelding tart en de werkelijkheid diepgang en inhoud geeft. De uitkomst is een uiterst figuratieve voorstelling die een brug legt, over haar realisme heen, naar de meest innerlijke gedachten en gevoelens.” Cristiane Frenay acht de menselijke verbeelding in staat om onze innerlijke wereld te begeleiden. Dit trekt het werkelijke leven in twijfel.
“ Onze persoonlijke kijk op de dingen is bepaald door wat ons in onze droomwereld verschijnt. Het is de sleutel tot de originaliteit van elkeen. Het is daar dat het symbolische zich vormt, een plaats waar het woord en het beeld ten dienste staan van vroegere daden. Deze symboliek verandert bovendien van vorm en kleur in het licht van gevoelens en emoties,” aldus Christiane Frenay, die zich doorheen haar werk steevast door deze innerlijke stem laat leiden.
Het koude en vooral niet-barokke magisch realisme van de Noord-Europese culturen was dan ook voor haar het middel bij uitstek om haar ideeën kracht bij te zetten.
Haar werken lezen ook als een boek: op verschillende niveau’s. Daarom blijven haar schilderijen en etsen de toeschouwer steeds weer aanspreken. Er zit iets intrigerend in haar werk: het afdalen tot in je innerlijke diepste onderbewuste.
Het gebruik van materie en kleur is bij Christiane Frenay daarom ook bewust in de aardse en tinten van brokaat gehouden. Een waas van verguld, mahoniekleurig lijnenspel doorkruist een nature morte in herfstkleuren, poort naar een grijze zone tussen droom en werkelijkheid.
Frenay hanteert ook de techniek van het reliëf dat ze ook graag verwerkt in haar sieraden. De essentie van haar schilderijen vind je exact zo terug in haar sculpturaal werk. Het geeft haar verhaal een ware het historische dimensie. Ze betreedt er de regionen van de oude meesters mee en glijdt af naar een lang vervlogen periode, waarvan zij vanuit haar hedendaagse woordenschat de exegeet en vertaler is.
Frenay gebruikt niet meer lijnen dan nodig voor haar verhaal. Waar haar omgeving vaak gedetailleerd weergegeven wordt of het beeld weergeeft van haar complexe verwevenheid door over elkaar geplaatste beelden, zijn haar figuren herleid tot de essentie van hun wezen, in enkele lijnen geschetst, een invloed van haar leven in Afrika en Zuid-Amerika.
De vrouw neemt er overigens een prominente plaats in: een geheimzinnig en fascinerend wezen dat de nodige mystiek uitstraalt. Gezichten zijn vaak meervoudig, een niet mis te verstane boodschap. Figuren zijn onderweg naar morgen, naar gisteren, naar zichzelf. De slotsom bij de werken van Christiane Frenay is: gids naar het collectief onderbewuste, met de openheid van een orakel, een leidraad voor wie bereid is zich open te stellen voor zijn innerlijke zelf.
(Alain Deloore, februari 2006)

Momentopname van een in brons gestolde beweging. Fred Bellefroid beeldhouwt mensen.

Elke bezoeker aan de stad Leuven kent hem, althans zijn meest bekende beeldhouwwerk, de Kotmadam. Een minder typisch beeld nochtans, maar met de duidelijke signatuur van Bellefroid. Volgens criticasters is zijn kotmadam er eigenlijk geen, ze is graatmager en ziet er zelfs veel te stijlvol uit. Fred Bellefroid ontkent het niet. Hij heeft immers zijn interpretatie van een kotmadam neergezet. Voor een exacte kopie moet je immers niet bij Bellefroid zijn.

Deze beeldhouwer geeft in zijn werk zijn indruk weer van de persoon in scherpe, langgerekte en ranke lijnen. Zijn bronzen beelden zijn meteen ook dynamisch, ze bewegen. Het gaat niet alleen om sporters, lopers, speerwerpers, zelfs skiërs,… maar ook om de gewone mens.

De favoriete materie van Bellefroid is brons. Hij vormt zijn beelden in klei of was, de structuur en de indruk van zijn handen en vingers achterlatend. Zijn verhaal wordt geboetseerd in een opbouw van kleine facetten die zijn oppervlakken typeren.
“ De menselijke figuur is het uitgangspunt van mijn beeldhouwwerk maar het materiaal steen waarin ik vroeger werkte, werd steeds meer een obstakel. De uitdrukkingsmogelijkheden leken te beperkt, te statisch en te koel. Die beperkingen dreven mij als het ware richting dynamiek en beweging. Zij creëren een sterk gevoel van ruimtelijkheid en spanning. In het beeld ontstaat een strijd tussen de negatieve ruimte en de positieve, het beeld zelf. De overstap van het kappen naar het boetseren, van het wegnemen naar het opbouwen kwam vanzelf. Brons bood zich aan als het meest geschikte materiaal hiervoor. En door de jaren heen is het mijn vertrouwde uitdrukkingsmiddel gebleven. Het appelleert zeer sterk aan de overgang van vloeiende beweging naar gestold leven.”, verklaart Fred Bellefroid.

Formaat is voor Fred geen beletsel. Hij slaagt er gemakkelijk in om in zijn klein werk dezelfde sfeer te leggen als in zijn grotere beelden. Schitterend zijn de groepen, waar tientallen figuurtjes langs je netvlies lijken te passeren. Het is bloedstollende actie, de figuren worden in een momentopname weergegeven, een ruimtelijke foto van de essentie van het verhaal.
“ Bijzondere aandacht gaat uit naar de keuze van het moment van de beweging of van de houding. Ook zorg ik voor het behoud van de spontaneïteit in de weergave, zodat meteen kracht en spanning opgebouwd worden.”

Fred Bellefroid is socioloog en dat merk je. Zijn meest recente werken geven bijvoorbeeld de indruk dat de mens een ondergeschikte plaats inneemt, de figuur is voor hem immers een onderdeel van een ruimere omgeving. Het gaat om mensen die iets ondernemen: ze lopen, praten, roeien, springen,... Geplaatst in een bredere context, die op haar beurt dienst doet als drager voor de figuren, brengen ze beweging,. “Uitgangspunt is voor mij het homogene materiaal en de vrijstaande figuur, iets dat in feite ook de oorspronkelijke problematiek van de beeldhouwkunst uitmaakt. Hiermee tracht ik een hedendaagse lichamelijkheid uit te drukken. Het eigen lichaam is het instrument van onze omgang met de werkelijkheid.”

Een leven als kunstenaar ?

Fred Bellefroid behaalde een licenciaatsdiploma in de sociologie aan de KU Leuven. Hiermee had hij natuurlijk niet meteen de hand van de meester verworden en studeerde daarom beeldhouwkunst aan de stedelijke academie van Leuven. Studeren is niet voldoende, dat blijkt uit de dagelijkse praktijk. Bellefroid bezit gelukkig ook de gave van het vormgeven, wat hem dan ook onderscheidt van de groep “geroepenen”. Hij is een uitverkorene.
Volgend jaar wordt hij zestig. Niet dat het iets uitmaakt, want de manier waarop hij de wereld en de omgeving verwerkt blijft “jong”. De kracht van zijn beeldentaal is nog steeds, zelf nog sterker dan voorheen. "…Ik trok naar de academie. Ik werd er steeds enthousiaster en plots was ik echt verloren : het virus had me te pakken en liet me niet meer los. Ik heb me op het beeldhouwen gegooid, met verwaarlozing van een heleboel dingen…", legt Fred uit.

Zien ?

In Leuven geniet men reeds jaren van zijn “Kotmadam” op de Oude Markt. Haar koffiepot is nog steeds een gegeerd object voor studenten, haar schoot is nog steeds een koesterende ligplaats voor benevelde drinkebroers. De plaats naast haar is de pleisterplaats voor de olijke toerist die nu eens een andere partner wil. Haar beeld is bijna wekelijks een trailer voor een populair en volks humoristisch feuilleton. Bellefroid ontwierp ook de “Reuzen” voor een gevel in de Diestsestraat en de “Professoren” aan de wand van Alma II. Natuurlijk vond je Fred door de jaren heen in menig galerie op tentoonstelling. Hij nam deel aan verschillende groepstentoonstellingen en toonde zijn kunstwerken ook in solotentoonstellingen in het land.

Beweging en evolutie in lijn en vlak gevat. Gerard Bijnens

Het komt vaker voor: een kunstenaar richt zich - naast de tweedimensionale schilderkunst - ook meer op de derde dimensie, diepte. Voor kunstenaars die sterk geïnspireerd worden door ruimtelijkheid en meer specifiek bouwkunde is de stap naar abstract geometrische beelden klein. Waar breedte en hoogte tekort schieten, biedt de ruimtelijkheid van een beeld de oplossing.

Gerard Bijnens - ondertussen zestig geworden – is vandaag naast schilderen, sinds de jaren ’70 zijn eerste passie, vooral met beeldhouwen bezig. Hiermee bedoelen we daadwerkelijk het kappen van beelden: uit marmers, graniet en andere stenen houwt hij abstract werk. De rust van de steen wordt ruw en grillig uit gepolijste vlakken getrokken. De egale zachte vorm wordt doorbroken door de ware aard van de steen. Hij laat de natuur in zijn materie nog expliciet aanwezig. Het gaat onmiskenbaar om bewerkte steen.

Het is er niet vreemd aan dat Gerard sterk geïnspireerd wordt door de natuur, de aarde , de kosmos. Het zoeken naar een structuur, het in lijn brengen van de delen staat steeds centraal.
Hij is duidelijk een kunstenaars van lijnen. Zowel in zijn schilderijen als in zijn beeldhouwwerk blijft een lijn en het daardoor gevormde vlak prominent aanwezig. Het geheel heeft ook een geordende structuur, een lijnenspel.
Het verhaal in zijn werk haalt hij uit de kracht en beweging van de kosmos. Zijn schilderijen getuigen van het explosieve en vergankelijke karakter van de ruimte. Uitspattingen van kleur en materie vind je haast op elk schilderij terug. Abstractie makend van het heelal ontdek je in Bijnens’ werk het verhaal van de mens en zijn wezenlijke onrust, het zoeken en het vinden.

Gerard Bijnens slaagt er wonderwel in om in zijn uitbundige schilderijen rustpunten te brengen: het beheersen van het hogere, een ambitie die elke mens wel in zich koestert.
In zijn marmers zie je die drang nog duidelijker. De harde weerbarstige steen wordt keurig in een keurslijf gekapt, een mooie geometrische structuur is het resultaat van uren gecontroleerd vormen.

In elk werk merk je de verzoening van verschillende elementen: de wereld van Bijnens, de materie waaruit het kunstwerk bestaat, de techniek, de bestemming,… Hij maakt bewust zijn kunst. Hij weet met andere woorden waar hij aan toe is. Het is overigens een no-nonsense man. Kunst moet er volgens Gerard staan: het is goed of het is het helemaal niet. Kunstenaars moeten voor hem hun boodschap overbrengen op een degelijke manier, solide in letterlijke zowel als figuurlijke zin. Kunst moet beklijven maar ook verder gaan dan de boodschap op zich: vakmanschap is een wezenlijk onderdeel van kunstenaar zijn.

De recente schilderijen combineren de materie van steen met verf. In zijn doeken vind je korrels en zanderige vlakken zodat je ook hier het contrast tussen het glad gepolijste en het ruwe onrustige krijgt. Conflict en harmonie worden hiermee perfect uitgebeeld. Kleur is meteen ook een handig hulpmiddel om verder te gaan.
Nieuw zijn de schilderijen op ruimtelijke vormen. Het zijn als het ware totems die rondom, aan alle en van alle kanten het verhaal brengen. Zijn en worden, beweging en evolutie, einde voor of na het begin,… Gerard Bijnens brengt als een volleerd bouwkundige alle elementen steevast in harmonie. Eigenheden van de elementen die zijn werk samenstellen krijgen hun kans, ze worden in het geheel geplaatst met respect voor elkaar.

Kleur is essentieel in zijn werk. Zijn doeken zijn explosies, niet alleen van opbouw maar tevens van kleur. Hij frequenteert verschillende tinten, hij heeft geen voorkeur voor een bepaalde kleur. Figuratie in zijn werk is meestal te wijten aan het gebruik van bepaalde tinten. De toeschouwer bepaalt welk element van zijn, vooral abstracte, werken een betekenis krijgt. Blauw als lucht, bruin als aarde. Het is een leidraad in de opbouw van zijn verhaal alhoewel deze “kennis niet noodzakelijk is voor het begrip. Hij zou dezelfde boodschap evengoed kunnen overbrengen met andere kleuren, daarvoor is zijn signatuur sterk genoeg.

Monumentaal werk leent zich ook perfect voor de uitwerking van zijn ideeën. Menige sculpturen van zijn hand sieren pleinen of rotondes. Het zijn majestueuze stenen bakens die een zachte harmonie uitstralen. Hij realiseert dit evengoed in steen als in zijn grote doeken of zijn series schilderijen. Ze zijn overweldigend door zowel hun verhaal als hun vorm. De verhouding zit perfect, waardoor je zonder een referentiepunt niet weet wat het reële formaat van het werk is. Alleen met beheersing van de lijn bereik je dit, meteen de rode draad in het volledige werk van Gerard Bijnens: beheerst vakmanschap met een verhaal.

Jong geweld in beheerste vormen

Menig kunstenaar kent het zoeken naar een eigen stijl, de juiste kleur, de perfecte lijn. Kunst creëren is immers meer dan een onderwerp verwoorden in materie. Kunst is het pas wanneer er een kunde aan te pas komt, wanneer een meester zijn vaardigheid gebruikt om iets te verbeelden. Zo krijg je vaak ook eenzelfde thema dat op verschillende manieren uitgebeeld wordt. Je kan je uitspreken over bijvoorbeeld de vrouw door haar te bezingen, over haar te schrijven, haar poëtisch te verwoorden of haar in de beeldende kunst af te beelden.
In dit hele creatieve gebeuren zijn er een aantal constantes: het onderwerp en het meesterschap. Daarmee leg je alvast de basis voor een degelijk kunstwerk. De stijl waarin het beeld uitgevoerd kan dan wel nog verschillen, in functie van de ahand van de meester.

Zowel Bloc als Nicolas Ghyssaert vertellen het verhaal van de of een vrouw. Ze beelden het weliswaar op een verschillende wijze uit. Het bewijs dat ieder zijn verhaal vertelt in zijn eigen stijl.

Figuratie verzeild in een wisselwerking van ups en downs.

Het werk van Nicolas Ghyssaert is vol leven. Hij heeft zich een vitalistische schilderstijl eigen gemaakt. Figuren raken ofwel verzeild in levensvreugde, ofwel worden de vrolijke kleuren, van dit krachtig uitgezongen palet, geheimzinnig, net zoals de figuren in hun eeuwige zoektocht.
Voor Ghyssaert is schilderen een drijfkracht die hij voor zichzelf - met harde discipline - in nieuwe richtingen wil sturen: “Wat mij vooral heeft beïnvloed om deze werken te realiseren, is het voorstellen van de ups en downs in het dagelijks leven. Daarom zijn sommige werken vrolijk, ... andere meer geheimzinnig. Figuren die eeuwig vragen stellen zoals jij en ik. We komen allemaal wel eens in botsing met harde waarheden waar we door moeten. Sommige werken zijn meer ritmisch, esthetische entertaining, andere meer psychologisch getint. Iedere compositie beschikt over een evenwichtige spanning, die ieder worden opgevangen door rust.”
De passionele kleuren van de dansers bruisen de toeschouwer tegemoet in exotische en bijgevolg expressieve kleuren, de beweging gevat in een meer emotionele weergave van de dans. Nicolas Ghyssaert toont eerder de sfeer, hij geeft het gebeuren aan met een minimum aan lijnen en realisme. De beweging -wervelend of strelend- maakt het beeld volledig.
Ghyssaert heeft ook een keerzijde in een serie meer intimistische werken - in mistige witten of aardetinten - die in hun eenvoud de toeschouwer toch aanspreken, ze apelleren, hem aanzetten tot vragen stellen. Hoe eenvoudig de opbouw van het werk ook is, hoe schraal het kleurenpallet dan ook, toch weet elk werk de juiste sfeer over te brengen. Daarom is het moeilijk om alleen en vrijblijvend toeschouwer te blijven en niet prompt mee te leven met het thema op het doek.

“Technisch gezien maak ik gebruik van spontane en vitale techiek. Ken je verleden door hedendaags te zijn. Ik streef voortdurend naar vernieuwing, ... Ik zeg wel “streef”, want de zoektocht kent geen grenzen,... dat maakt het leven en de kunst zo boeiend.”

Frivole lijnen, pittige kleurvlakken en zich herhalende figuraties binden mens en gebouw.

Bloc is tekenaar van mannetjes, huizen, voorwerpen, woorden. Hij verwerkt in zijn “tekeningen” verschillende technieken, collage, tekenen en schilderen. Zijn “steden” figureren met losse en organische lijnen in al hun verscheidenheid naast de verschillende elementen van ons leven. “ Ik heb een beetje schrik van grote steden. Ik vind dat beklemmend. Smog, stress en moord, weet je wel. Misschien ga ik wel naar een grote stad. Er zijn geen wetten, er zijn geen morele beperkingen, alles mag.”

Naast een - tot in de perfectie uitgetekend - insect komt een caricaturale vlugschets van een man of vrouw en weer daarnaast een speels uitgevoerde lijntekening met de hoofdlijnen van een trapgevel.
“Af en toe maak ik een vlek die niet bedoeld is, en dat valt soms mee, ... soms valt het ook tegen en dan werk ik ze weg. Iets dat spiksplinternieuw is, heeft niet geleefd. Als er een kras op staat of een vlek op is, dan is er al meer leven in. Er is iets mee gebeurd, dat is de toetssteen, dat is echt. Veel mensen die iets hebben, een beeldje bijvoorbeeld, en dat valt en breekt, gooien het weg, maar dat vind ik juist verkeerd. Als je dat lijmt of probeert te redden, is dat eens zo mooi want er hangt een verhaal meer aan, van hoe is dat gebeurd, wanneer is dat gebeurd,...”

De beeldentaal van Bloc krijgt zijn plaats op een mooi wit blad. Niets is er teveel, niets is er ook te weinig. “Je hebt dat nodig, een beetje structuur, een beetje orde, ... maar niet teveel. Complete chaos is beangstigend. Maar een volledig uitgerold patroon dat voor u klaarligt, is even beangstigend.”
Kleuren zijn prominent aanwezig in zijn verhaal, figuratie in een niet-alledaags tintje. Een boeiende zoektocht dringt zich op bij het bekijken van zijn werk. Speels, kritisch, bevreemdend, tof… ze zijn allemaal aanwezig in het werk van Bloc.
“ Krankzinnigheid, waanzin, wat is dat, is alles wat je geleerd hebt op school, alles wat men u zegt efkes overboord gooien. Wie is de echte ik, bestaat dat wel ? Je bent nooit jezelf zelfs als je alleen bent. Misschien in de kunst wel.”

Lezing naar aanleiding van 11-juli-viering te Tielt- Winge op 2/7/2005.

We zullen jullie wat onderhouden over kunst: niet over kunstgebitten, kunstmanen, kunstbloemen maar over kunstenmakers, met andere woorden we wagen ons aan een heuse kunstbeschouwing.

Wat bedoelen we met kunst ?
Kunst is datgene dat door mensen en niet door de natuur is gemaakt. Het is dus in feite je reinste "namaak". Echte kunst voegt dus iets toe. De kunstenaar, de maker van de kunst is niet vrijblijvend in zijn weergave van de natuur. Hij of zij leggen er iets in. Of gelooft u voor waar dat Panamarenko echte vliegmachines maakt ?
Beeldende kunst vervormt de realiteit. Kunstenaars doen het wel creatief, verrassend en origineel. Ze maken kunstjes, het is een acrobatisch nummer. Kunstenaars hebben iets artistiek, iets van een show, het zijn performers zoals de andere kunstenaars, muzikanten, schrijvers,... Iedereen kent er trouwens wel één, een echte kunstenaar, ze zijn ook erg intrigerend. "Het is nen speciale." Vreemd zijn is meteen ook een waardemerk voor de kunstenaar.
Zo herinner ik mij de kunstbeurs Lineart waar ik een tiental jaren geleden met een kunstenaar op onze stand stond: de kunstenaar in maatpak, ikzelf in jeans met lang haar en een oorring. Wie werd als galeriehouder aangesproken ? Inderdaad.
Vaak worden artiesten beschouwd als wierdo's maar toch worden ze steeds gekoesterd. Hier zijn ze gelukkig een onderdeel van onze cultuur.
Wellicht is het daarom dat Vlaanderen om en bij de 40.000 kunstenaars telt. Vergeleken met de 60.000 beeldend kunstenaars in het grote Frankrijk is dat toch behoorlijk wat. Waarom ? Vlamingen zijn zeker kunstiger en creatiever dan de gemiddelde Europeaan. Verwonderlijk is dat niet. Hier wordt dat ook in de hand gewerkt. Kunst maken en de vaardigheid die daarmee gepaard gaat, worden hier gekoesterd. Vlamingen gaan respectvol om met personen die "naarstig" bezig zijn. Vlamingen hebben vooral ook iets met vakmanschap, met een métier.
Vlaanderen heeft dan ook veel opleidingen. Inderdaad, wij leren onze kinderen voortdurend. Taal en creativiteit bekleden daar een prominente plaats.
Heb je ze zonet gezien, de kleine kleiers, die door de leden van de kunstkring gevormd werden ?
Dames en heren, dat zijn wij, dit is Vlaanderen. Veel belangrijker dan 1000 woorden: de vormen die kinderen uit een stuk aarde boetseren.
Kunst en creativiteit worden hier ook gewaardeerd - gelukkig maar voor mijzelf. Wij hebben veel respect voor kunstenaars en hun visie. Het mag zelfs te gek zijn om los te lopen zijn, toch blijft hier ruimte voor elke kunst.
Zet een hoop hespen op mekaar in het middeleeuwse Gent, zet een naald van 23 meter met een doorspiesde kever voor 's lands mooiste bibliotheek in Leuven, zet een geit en een bok die de daad bij het woord voegen op een dorpsplein in het Wervik,... hier kan het. Het blijft natuurlijk niet onbesproken, maar het mist zeker zijn doel niet.
Vlaanderen heeft ook garanties ingebouwd dat het zo blijft. Verenigingen die met kunst bezig zijn, worden in onze omgeving ingeplant. We hebben alle mogelijke kringen van naaikringen, leeskringen, heksenkringen,... tot inderdaad kunstkringen. Kringen houden het metier van het "kunstig verhalen" levendig. Bovendien groeperen zij al eeuwen lang gelijkgestemden in het vertellen in beeldende taal. Ze zijn een stuk van onze cultuur. Het is ouder dan de middeleeuwen dat creatieven elkaars gezelschap opzoeken. Het moest er dan ook van komen dat TWIKS, de kunstkring, ook hier erkenning kreeg.
Kringen hebben vast ook iets te maken met onze bescheidenheid. We hebben de steun van anderen nodig om ons te laten zien. Vlamingen zijn inderdaad zelden de voorlopers geweest van een stroming of kunstuiting. Wij zijn steeds de zoekers geweest. We zijn het volk dat assimileert. Wij maken van verschillende elementen iets nieuws.
Grote uitzondering op dit verhaal zijn de Vlaamse Primitieven die, tegen de stroom in, weigerden het regerende lijnperspectief te gebruiken. Met hun manier van schilderen zijn ze ook wereldberoemd geworden: Ze creëerden een realisme dat heel erg treffend was. Verder vind je in de kunstgeschiedenis alleen voorbeelden van Vlamingen die even goed of beter zijn dan de geroemde buitenlandse kunstenaars, maar er veel bescheidener mee omspringen.
Delvaux en Magritte zijn zeker zo'n straffe mannen als de Italiaanse De Cherico maar net iets minder bekend.
Kunstkringen - net als galeries trouwens - realiseren datgene waarin een individuele kunstenaar niet slaagt: het verder naar buiten brengen van hun verhaal. Vandaag zie je hier kunstenaars uit Tielt-Winge aan de muur hangen - hun werk althans - en dat was niet zo geweest zonder de kunstkring. Ik hoorde zelfs in de gekende wandelgangen, dat sommigen niet echt durfden maar het dan toch maar onder zachte dwang hebben gedaan.   Het is als een benji-sprong. Iemand moet je over de rand duwen.
Kunst en maatschappij zijn zo onherroepelijk verbonden. Elke kunstenaar - het is ook maar een mens - leeft in een eigen biotoop. De toeschouwer - degene die kunstwerken bekijkt - doet dat "gekleurd", vervormd door zijn eigen wereld, zijn eigen biotoop.
Zelfs de creatieve kluizenaar - geïsoleerd van anderen - zal in zijn boodschap sporen van zijn omgeving verwerken. Kunstwerken zijn daarom altijd het onderwerp van discussie. Daarom worden ze ook altijd mooi of lelijk gevonden of laten ze zelfs onverschillig.
Kunst komt uit het verleden of praat erover, kunst komt uit een land, uit een omgeving,... Kunst is een wezenlijk onderdeel van de maatschappij en de maker ervan bekleedt vaak ook een aparte plaats. In het verleden maakten kunstenaars bijvoorbeeld deel uit van het hof. Jan Fabre is vandaag op dat vlak ook aardig bezig. Hij heeft zich een bevoorrechte plaats verworven als raadgever van onze koningin - artistiek wel te verstaan.
Kunstenaars zijn de verwerkers van ervaringen. Ze zijn de schriftgeleerden van hun tijd, ze zijn het geweten van hun maatschappij. Kunstenaars geven een beeld van hun tijd, zij vertellen of beoordelen hun omgeving en zij doen dit vanuit hun ervaringen en hun achtergrond.

Kunst is een opnametoestel, zoals een bandopnemer of een video.... Het legt vast wat er gebeurt, wat er in een mens of omgeving omgaat. Tot de komst van het fototoestel was de taak en de omschrijving van kunst eenvoudig: het enige middel om met een beeld een verhaal vast te leggen. Er werd natuurlijk al eeuwen geschreven maar daar moest de kijker het met omschrijvingen doen. Nooit was er een gegarandeerd exacte weergave van de boodschap.
Kunst was vaak ook een illustratie, een opfleuren van een verhaal. De beeldende kunst maakte een afbeelding van de werkelijkheid of gaf een gevoelen weer. Meteen beseffen we ook dat zowel de aard van de kunstenaar als die van zijn opdrachtgever, bepalend zijn voor "look" van een kunstwerk. Hoe dan ook was kunst tot de komst van die fotografie het beste middel om afbeeldingen te schrijven.
Mooi is hier het verhaal over het impressionisme, en de start van de -isme-wildgroei. Omdat de foto nu de exacte weergave van de realiteit was, werd kunst als reactie een impressie, een indruk. Voorheen was die behoefte nooit aan de orde. Impressionisten legden het accent op hoe zij het gebeuren waarnamen en op het licht dat zijn rol speelde. En daarmee was het hek van de dam en volgden expressionisten, positivisten, negativisten, hyperrealisten, symbolisten, surrealisten, ... als het maar niet om de exacte weergave van de realiteit ging.
Als een kunstenaar vandaag realistisch schildert of boetseert, dan wordt hij bekeken als ouderwets of als techneut, iemand die wel het vak kent maar geen inspiratie heeft. Kunst moet blijkbaar iets bijbrengen.
Waar moet een voorwerp eigenlijk aan voldoen om kunst te zijn. Moet het een voorwerp zijn. Kan het ook louter een idee zijn, een verhaal ? Zijn bijvoorbeeld de bronzen geiten van Wim Delvoye kunst of zijn het afbeeldingen ?
Kunst moet zeker een verhaal vertellen. Het moet iets zeggen. In welke hoedanigheid dat ook gebeurt, maakt eigenlijk weinig uit. Zo krijg je de situatie waarbij iemand bij het bekijken van kunst zegt: "Het zegt mij niets."
In een kunstwerk moet met andere woorden een boodschap zitten, het moet iets vertellen. Dat gaat over "het gevoel van leegte" over "het geluk van de geboorte" of over "de uitstraling van de gevel van een MC Donalds-restaurant". Het spreekt ook voor zich dat hoe minder realistisch en hoe emotioneler een kunstwerk is, hoe moeilijker het te begrijpen wordt.

Kunst is beeldend, maar daarom niet altijd beeldig. Kunst moet "appelleren". Je hoort dan: "Dit spreekt mij aan." Als een streekeigen zomereik je echt onberoerd laat, dan is de kans groot dat een akwarel van een bos zomereiken - kwestie van thema - je even onberoerd laat.
Kunstwerken wekken empathie op, niet noodzakelijk sympathie. Het kan immers gerust ook weerzinwekkend zijn. De gevolgen van de holocaust kunnen nooit lieftallige taferelen opleveren maar in een kunstwerk kunnen zij ons,
terwijl ze weerzinwekkend zijn - toch aanspreken. Bij Constant Permeke zie je het moeilijke en harde leven op het platteland doodgewoon uit het schilderij lopen. Of je het een mooi of lelijk schilderij vindt, het maakt je iets duidelijk.

Stel je bent een geweldig koele kikker, en het zal je allemaal wel worst wezen wat er op dat schilderij staat. Er blijft nog een kans dat het voor jou kunst is. Je wordt ook aangesproken door de originele manier waarop iets overgebracht wordt. Je geraakt onder de indruk van de vormtaal. Zo hoor je vaak: "Ik vind het knap (knap gemaakt bedoel je dan). Al spreekt het verhaal je niet aan, een kunstwerk kan je door zijn verschijningsvorm wel aanspreken.
Kunstenaar Hans Claus assembleert beelden van insecten en vogels uit afgedankte fietsen. Zelfs een vogelhater kan bekoord worden door de schitterende en originele manier waarop deze artiest de werkelijkheid weergeeft. Je kijkt doorheen de fietsonderdelen en je ziet een vogel.
Ook het oog van de meester is wezenlijk. Het is de kunstenaar die iets onder de aandacht brengt. Door er een kunstwerk over te maken komt een voorwerp, verschijnsel of feit onder je aandacht. Je had er anders niet dadelijk aan gedacht.
In feite kijk je doorheen het hoofd van de kunstenaar naar de dingen. Zo wordt een boodschap natuurlijk gekleurd. Uit de interesse of het eigenbelang van de kunstenaar begint het kunstwerk.
Zo merk je in de geschiedenis gemiddelde kunst maar ook dissidente kunst. Kunst komt natuurlijk uit de culturele achtergrond van de kunstenaar. Er zijn genoeg mooie portretten van madonna's bekend, maar tezelfdertijd duiken er kritische en spottende afbeeldingen op, zelfs al bij Breugel of Bosch.
Grappig is ook de manier waarop je eeuwen geleden perfect legitiem een afbeelding van een blote borst aan de muur kon hangen. Menig kerkgebouw huist zo afbeeldingen van ontblote borsten - heus niet alleen voor de goede zaak.
Veel adellijke dames werden als voedende madonna geschilderd, een schitterende manier om het onkuise naakt toch in de woonkamer te krijgen. Was het werk een doodgewone afbeelding van de echtgenote met ontblote borst (zonder kindeke Jesus) dan ging je de toer op van onheus gedrag - dissidente kunst dus.
En die heeft er natuurlijk ook bestaan, denken we maar aan de Salons des Refusés ten tijde van het impressionisme of de grote ondergrondse beweging in Berlijn voor de val van de muur.
De achtergrond van een artiest is belangrijk. Iedereen heeft een oorspong, een sociale klasse, een omgeving. Elk kunstwerk is ook getekend door de tijd. De "Tand des tijds" zit onherroepelijk in elk kunstwerk vast:   door de materie, de omgeving, de oorspong van de artiest, de voorgeschiedenis, de doelstellingen, de opdrachtgever, ...
Dit verklaart meteen ook dat sommige kunstwerken en onderwerpen nogal gedateerd zijn. Onze zelfde madonna met kind komt in de hedendaagse kunst zelden voor. Al is er nog steeds een katholieke achtergrond in onze contreien, toch vinden wij dergelijk schilderij oubollig, en zo wij een beeld van Maria in onze woning plaatsen, dan gaat het naar ons gevoel niet om een kunstwerk. Het spreekt niet aan als kunstwerk maar louter als symbool.
Zo vinden we kunst ook direct in stromingen terug. We streven er immers naar om elk kunstwerk op deze manier te duiden. Er zijn gebeurtenissen die kunst teweeg brengen: geloof, verheerlijking van adel, de roem of de gruwel van oorlogen, fin de siècle, ...
Mooi is het als je een periode naast een vormtaal, een stijl zet. Classicisme, impressionisme, realisme, expressionisme, ...
Het harde leven van de Vlaming in het begin van vorige eeuw, het bruine van de landbouw, alles loopt vierkant, niets is vrolijk, zwierig of frivool. Permeke zet zijn verhaal neer in bruine, botte vormen waar de sfeer afdruipt, sterker dan in een foto mogelijk zou zijn.
Raveel signeert in vlakken en kleuren, eenvoudig en vernieuwend, net zoals zijn tijd van vooruitgang en ontwikkelingen in de jaren '50 en '60.
Er komt ook een neiging tot structuur uit voort. Geometrisch abstract zoals bij Vasarely vind je bij Luc Peire, die meteen ook ruimtevullende kunstwerken maakt.
Het wazige en het licht van Ensor zijn perfecte tegenpolen voor het exacte en scherpe beeld van de werkelijkheid die een foto gaf.
Schitterend zijn de rechte lijnen van het geometrisch abstracte werk van de jaren 30, van het hoekige. Door de terreur van de eerste oorlog was er dringende nood aan een structuur, wederopbouw, beton speelde daarin een cruciale rol en diezelfde sfeer vind je onbewust in de kunst uit die tijd terug.
Als reactie zie je hier kunstenaars die zich bij het strakke van de vorm niet neerleggen en de realiteit niet interessant vinden. Net als Dali put ook Magritte uit de wereld van de geest.
Na de tweede oorlog kon het helemaal niet meer op: het uitbundige van deze periode vind je dadelijk terug in de werken van Corneille, Appel, Alechinsky,... en in onze contreien - weliswaar wat later - Jan Cobbaert.
Vandaag is "het zoeken naar", de snelle evolutie, de grote verwarring, alles kan en alles mag, de regel. De act van het kunst maken primeert boven de vorm of de inhoud. Delvoye, Fabre en Panamarenko scoren hier erg hoog.
Meteen vind je ook een tegenpool in Luc Tuymans. "Veel staat er niet op voor zijn geld", zeggen de mensen. Het is echter een weergave van ons streven naar bevattelijke beelden, rust, eenvoud, meditatieve momenten.
Vakmanschap is wezenlijk voor kunst. Dit is ook meteen de meest besproken voorwaarde van een kunstwerk. Ze wordt vandaag steeds meer in twijfel getrokken, zowel door kunstenaars als door de kijker.
Zo hoor je in de wandelgangen wel als eens: "Dat kan ik ook." Deze uitspraak is meteen ook de waardering van een kunstwerk als zijnde "geen kunst". Maar is het dan ook zo ?
Het zou immers betekenen dat hetgeen je zelf kan, geen kunst is. De uitspraak verwijst natuurlijk naar volgend subtiele onderscheid: kunst wordt gemaakt door iemand met een vaardigheid die niet aan iedereen gegeven is. Zo kadert de uitspraak: "Dat kan mijn kind ook." heel sterk in dit geheel. Als een kind het kan dan is het geen kunst.
Zijn kinderen dan geen kunstenaars? Kinderen hebben bijna allemaal een meestal voorbijgaande kwaliteit van spontane creativiteit. Vele volwassenen hebben die dus niet (meer). Kinderen mogen de gemiddelde techniek dan wel niet beheersen maar met hun creativiteit en vanuit hun scheppende drang vertellen zij spontaan hun verhaal, ze verwerken een ervaring, een persoonlijk gevoelen. Kinderen tekenen naar hartelust, ze zingen, dansen,...
Kinderen zijn spontaan, volwassenen niet meer. Kinderen doen dit ook vanuit hun omgeving en tijd. Denk maar eens aan hoe boeiend kindertekeningen zijn. Je leest er hun leven uit.
In onze galerie hebben wij daarom een schoolbord, krijt , stiften, papier. Kinderen beginnen er ook spontaan te tekenen naar aanleiding van hun bezoek aan onze "ernstige" galerie.
Kunstenaars zijn op dat vlak grote kinderen. Ze hebben het vragende, het verhalende en beeldende van kinderen. Kunstenaars hebben ook een rijke fantasie. Denk maar eens waarom voor kinderen de grote mensen die kunnen tekenen of verhalen vertellen zo geliefd zijn ? Ze zijn een van hen.
Hetzelfde vind je in het creatieve werk van mentaal gehandicapten. Ware het niet dat onze wereld hen vandaag een label van "anders" opplakt, we zouden hen allemaal als meesters beschouwen. De kunstmarkt zou het alvast niet pikken. Nochtans zijn zij - net als kinderen - onbevangen, open en spontaan in het vertellen en uitdrukken van hun verhaal.
Kan ook een aap schilderen ? Het is ons al voorgedaan: een aap laten "smossen" met verf. Heeft die aap dan een kunstwerk gemaakt ? Neen ! Mensen zijn in wezen creatief. Dit onderscheidt ons van de dieren - toch de meesten onder ons. Het gebruik van beelden, van verhalen, van metaforen is ons eigen. Het gebruiken van werktuigen om iets te bereiken is dat ook.
De kunstenaar die een aap gebruikt als middel om zijn verhaal te brengen, maakt effectief een kunstwerk. Zodra wij er zeker van zijn dat de kunstenaar de aap beheerst om dit te doen is dat wellicht ook kunst. Doet de aap dit zelf, zonder enige tussenkomst van de mens, dan is het geen kunst.
Is een doodgewoon voorwerp kunst ?
Neen. Een bevriend kunstenaar - die overigens de technieken der kunst wel degelijk beheerst - stelde mij de vraag of een boomstronk die hij op een sokkel zette en er één gekleurde streep op trok, kunst was. Het antwoord is duidelijk maar wellicht controversieel: met streep wel, zonder niet. De kunstenaar heeft immers een voorwerp uit zijn context gehaald en het onder de aandacht gebracht door erop in te grijpen. Duidt dezelfde kunstenaar zonder meer een boomstronk in het veld aan dan is het geen kunst.
Het spreekt voor zich dat de grenzen van het absurde en voor de hand liggende kort bijeen liggen. Het doet mij denken aan de installatie van een aantal potten verf die ik zag in het museum voor moderne kunst van Ieper in de jaren '80 (nu weggehaald uit het provincialistische Ieper voor het PMMK in Oostende). 99 % van de kijkers waren overtuigd dat de decoratie van het gebouw nog steeds aan de gang was. Niemand maakte zich de bedenking dat dit kunst zou zijn.
Hiermee verklaar je meteen ook alle installaties en alle vaak vreemd aandoende vormen van kunst. Performances zijn hier meteen ook onder te brengen. Is een hoop gerookte hespen op een paal kunst ? Ja toch wel.
Van zodra wij het niet dagdagelijks met zijn allen doen dan is het kunst - mits aan de meeste voorgaande voorwaarden voldaan is, want ik begrijp wel dat je de term vakmanschap hierop moeilijk kan toepassen.
Zo verklaar je dat voorwerpen van andere culturen hier terecht komen als kunstwerken. Het zijn vreemde eenden in de bijt, ze spreken ons aan omwille van het verhaal dat wij erin zien. Maar bedenk dat hetzelfde voorwerp in zijn oorsponkelijke omgeving vaak niet als kunstwerk bekeken wordt.
Is een rood vlak op een doek dan geen kunst ? Toch wel. Hier komt "de zoektocht naar de titel" op de proppen. Schitterend is het gadeslaan van toeschouwers in musea voor hedendaagse kunst. Inderdaad in het Louvre zie je dat minder vaak gebeuren. Op elk schilderij of in elk beeld zie je wel duidelijk waarover het gaat: een mooie mens, een kruisweg, een oorlog, een meneer in Middeleeuws pak,...
En daar sta je dan, voor een vierkante meter groot rood vlak. Weliswaar mooi egaal geverfd, geen decorateur doet beter. Het ruikt naar olieverf, dus met degelijk en in de kunst gebruikelijk materiaal gemaakt ook nog. Om kunst te zijn moet het appelleren, dat weten we. Met het feit dat we er ons druk over maken zitten we dus al goed. Maar wat vertelt het ons nu ? Onze fantasie slaat op hol, want wij kunnen er alle kanten mee op: tomaten, bloed, spaghetti, liefde, spa, SPA,... Dan gaan we maar op zoek naar het kleine reddende kaartje aan de zijkant: de titel of stellen we de vraag: wat wil de kunstenaar hiermee zeggen ?
Kunst wordt verkocht en dat is vaak dodelijk voor de ernst ervan en voor de kunstenaar zelf. Net zoals bij een huishoudtoestel is de omzet in euros van het oeuvre van een kunstenaar inderdaad vaak belangrijker dan zijn kwaliteit. Vroeger werd een kunstenaar steeds in opdracht betaald, door de opdrachtgever of door een mecenas. De stimulans en de beperking hiervan spreken voor zich. Vandaag is kunst ook een handelsgoed geworden. Kunstenaars maken oorspronkelijk wel vanuit hun artistieke goesting kunst, maar van tijd tot tijd wil iemand wel een kunstwerk verwerven. Zo wordt kunst gekocht. Sterker wordt het wanneer kunst gekocht wordt en zoals andere investeringgoederen gebruikt als beleggingsmiddel.
In mijn galerie duikelen de kenners al eens binnen - niet zo vaak, gelukkig maar voor ons gemoed en jammer genoeg voor onze portemonnee - met de vraag welk kunstwerk ze moeten kopen en welke kunstenaar in waarde zal gaan stijgen. Voor ons is dat een vreemde beweegreden om kunst te kopen. Kunst moet voor ons aanspreken en vakmanschap uitstralen. In deze wereld van de kunstmarkt is een kunstwerk een voorwerp geworden zonder meer. De prijs ervan is een waardemeter, de dikte van de cataloog en de plaats van de tentoonstelling een verkoopsargument. Van houden van en appelleren is hier geen sprake meer.
Zo krijgen we het absurde verhaal van de "geiten" van Delvoye. Wim Delvoye, niet onderlegd in het boetseren, krijgt een opdracht, en werkt een idee van een bronzen geit uit. De enige oplossing is een kunstenaar met vakmanschap in te schakelen die de geit produceert. Op het einde van de rit plakt Delvoye op de geit zijn naam, en verkoopt het ding voor een veelvoud van de oorspronkelijke geit.
De Cobra-kunstenaar Corneille is gekend voor het signeren (en verkopen natuurlijk) van kunstwerken die niet eens van zijn geest noch van zijn hand zijn, maar die in zijn vormtaal gemaakt zijn. Het verschil met Starck die koffiekannen restyled voor Alessi is niet zo groot meer.
Kunst is een deel van onze Vlaamse cultuur, gelukkig koesteren wij ze, gelukkig werken wij verder aan het vakmanschap. Laten we het ook zo houden. En daarom niet te vergeten voor volgende week: een welverdiende gelukkige verjaardag voor Vlaanderen.